OKUL YÖNETİCİLERİNİN LİDERLİK STİLLERİNİN ÖRGÜT SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Description
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stillerinin örgüt sağlığı üzerindeki etkisini saptamaktır. Bu amaçla ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan toplam 500 öğretmene anket uygulanarak veri toplanmıştır. Araştırmada Bass ve

Please download to get full document.

View again

of 29
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Internet

Publish on:

Views: 0 | Pages: 29

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  Cemaloğlu, N., (2007). “Okul Yöneticilerinin LiderlikStillerinin Ör!t Sağl"ğ" #$erindeki %tki&i', TürkiyeSosyal Araştırmalar Dergisi,   11  (2), *+- OKUL YÖNETİCİLERİNİN LİDERLİK STİLLERİNİNÖRGÜT SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ * Necati CEMALOĞLU ** Özet: Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stillerinin örgütsağlığı üzerindeki etkisini saptamaktır. Bu amaçla ilköğretim ve ortaöğretimokullarında görev yapan toplam 500 öğretmene anket uygulanarak veritoplanmıştır. raştırmada Bass ve volio !"##5$ tara%ından geliştirilen&'oklu (aktör )iderlik nketi * +eğerlendirme (ormu !5 -ısa$, /oy veiskel !"##"$ tara%ından geliştirilen &1rgüt 2ağlığı nketi kullanılmıştır.3erilerin analizi yapılırken 'oklu 4egresyon nalizi tekniğindenyararlanılmıştır. raştırma sonucunda okulun örgütsel sağlığının kurumsal 6ütünlük alt 6oyutunun en güçlü yordayıcısı okul yöneticilerinin laissez*%aireve dönüşümcü liderlik özelliklerinden idealleştirilmiş etki !davranış$inisiyati% yapısının en güçlü yordayıcısı telkinle güdüleme, entelektüeluyarım ve koşullu ödül saygı alt 6oyutunun en güçlü yordayıcısıidealleştirilmiş etki !at%edilen$, koşullu ödül ve laissez*%aire okulyöneticisinin etkisi alt 6oyutunun en güçlü yordayıcısı telkinle güdüleme,idealleştirilmiş etki !at%edilen$ ve istisnalarla yönetim !akti%$ kaynak desteğialt 6oyutunun en güçlü yordayıcısı 6ireysel destek, idealleştirilmiş etki!at%edilen$ moral alt 6oyutunun en güçlü yordayıcısı 6ireysel destek,idealleştirilmiş etki !at%edilen$ ve laissez*%aire akademik önem alt 6oyutununen güçlü yordayıcısı 6ireysel destek ve laissez*%aire liderlik özellikleri olduğusaptanmıştır. Anata! S"zc#$%e!:  +önüşümcü liderlik, işlemci liderlik, örgüt sağlığı, Te E&&ect '& Sc''% A()init!at'!+ Lea(e!i, St-%e 'nO!.anizati'na% /ea%tA0t!act: 78e purpose o% t8is study is to determine t8e e%%ect o% sc8ooladministrators9 leaders8ip styles on organizational 8ealt8. 78e :uestionnaire;ere distri6uted to 500 teac8ers ;ork in elementary and secondary sc8ools tocollect data in t8is researc8. & ulti%actor )eaders8ip <uestionnaire*=valuation (orm !5* 28ort$, developed 6y Bass and volio !"##5$ and & >  Bu araştırmanın verileri, araştırmacının &?kul @öneticisinin )iderlik 2tilleriile 1rgüt 2ağlığı ve Bullying rasındaki Alişki adlı makalesi için toplananverilerdir. >>  @rd. +oç. +r. azi Cniversitesi, azi =ğitim (akültesi, =ğitim@öneticiliği ve +eneticiliği na6ilim +alı, nkara, DnecemEgazi.edu.trF "  ?rganizational /ealt8 <uestionnaire developed 6y /oy and iskel !"##"$;ere used. 78e data ;ere assessed using ulti 4egression nalysis7ec8ni:ue. t t8e end o% t8e researc8 t8e most predictive %eature o% organizational ;8oleness su6 dimension o% sc8ool organizational 8ealt8 ;asdetermined as idealised in%luence !6e8avior$ t8e most predictive %eature o% initiative structure ;as determined as inspirational motivation, intellectualstimulation and contingent re;ard t8e most predictive %eature o% respect su6*dimension ;as determined as idealised in%luence !attri6uted$, contingentre;ard and laissez*%aire t8e most predictive %eature o% sc8ool administrator9e%%ect ;as determined as inspirational motivation, idealised in%luence!attri6uted$ and management*6y*eception !active$ t8e most predictive%eature o% source support su6*dimension ;as determined as individualisedconsideration and idealised in%luence !attri6uted$ t8e most predictive %eatureo% morality su6*dimension ;as determined as individualised consideration,idealised in%luence !attri6uted$ and laissez*%aire t8e most predictive %eatureo% academic importance su6*dimension ;as determined as individualisedconsideration and laissez*%aire leaders8ip c8aracteristics. Ke- 1'!(: 7rans%ormational leaders8ip, transactional leaders8ip, organizational 8ealt8, 23 GİRİ4 )iderlik, toplumsal ve evrensel olgulardan 6irisidir. Bireylerin 6irlikte yaşadıkları ve eylemde 6ulundukları 8er yerde liderlik sözkonusudur. Birlikte yapılan 8er türlü eylemin sonuçları ile lider davranışları arasında ilişki kurulmuş, 6aşarı ve 6aşarısızlık lidereat%edilmiştir. )iteratürün ve uygulamanın lider üzerine odaklaşmasınınen önemli nedenlerinden 6irisi, 6ireysel ve örgütsel amaçlardır. Bu 6ağlamda 'elik !G00H$ liderliği, izleyenleri gru6un amaçlarıdoğrultusunda ikna etme süreci olarak tanımlamaktadır. )iderlikleilgili tanımların ortak yönleri liderliğin 6ir grup işlevi olması veliderin, izleyicilerin davranışlarını 6ilinçli olarak etkilemesidir !?;ens, G00" kt. 'elik, G00HI "JJ$. 1rgütsel ortamla ilgili araştırmalar, işgörenlerin, işe dayalıyaşadıkları olumsuz durumların se6e6i olarak, örgüt yöneticilerinindavranışlarının etkili olduğunu 6elirtmektedir !?9+riscoll ve Bee8r,"##H$. =ğitim örgütlerinde yapılan araştırmalarda, okul yöneticilerininliderlik davranışları ile öğretmenlerin güdülenme, moral ve iş doyumudüzeyleri arasında anlamlı 6ir ilişki 6ulunmuştur !-a6adayı, "#JG$.+iğer alanlarda yapılan araştırma sonuçları da, işgörenin çalıştığıörgütsel ortam ve yöneticinin liderlik stili, işgörenleri destekleyici ya G  da engelleyici özellikler gösterdiğini ortaya koymaktadır !+u6uryvd., "#JH Bakker vd., G000$. Karmeli vd., !G00La$ ve Karmeli vd.,!G00L6$ yaptığı araştırmalarda, örgüt yöneticisinin liderlik davranışlarının, işgörenlerin yenileşmeye ilişkin davranışlarınıetkilediğini, üst yönetimin liderlik davranışlarının, örgütün per%ormansını artırdığını saptamıştır.1rgütlerde stres, tükenmişlik ve iletişim sorunlarınınyaşanmasının nedenleri arasında yer alan 6ir diğer değişken de örgütsağlığıdır. Modgurski !"##0$ yaptığı araştırmada, ilköğretim okullarınınörgüt sağlığı ile okulun etkililiği arasında, (liegner !"#JH$, -orkmaz!G00H$, örgüt sağlığı ile okul yöneticilerinin liderlik özellikleri arasındaanlamlı 6ir ilişki olduğunu 6ulmuşlardır. enel olarak yapılanaraştırmaların ortak özelliği, örgüt sağlığı ile liderlik, etkililik, per%ormans ve örgütsel iletişim arasında anlamlı 6ir ilişkinin varlığınıgöstermektedir !/oy ve (eldman, "#JN$. enel olarak eğitim örgütlerinde yaşanan önemli sorunlarınnedenleri arasında okul yöneticisinin liderlik davranışları gösterilirken,liderin davranışlarıyla doğru orantılı olarak örgüt sağlığıincelenmektedir. 1rgüt sağlığı okulun psiko*sosyal durumunugöstermektedir. ?kulların örgüt sağlığını 6elirlemede amaç, okulunsağlıklı ya da sağlıksız olmasında nelerin etkili olduğunu saptamaktır !/oy vd., "##"I "H#*"509den aktaran, @ıldırım, G00LI G$. 1rgüt sağlığı,lider davranışlarından etkilenen 6ağımlı değişken konumunda, önemli 6ir rol üstlenmektedir. -onu ile ilgili olarak -orkmaz !G005$ ve @ıldırım!G00L$ tara%ından yapılan araştırmalar, okul yöneticilerin liderlik stillerinin, örgüt sağlığının 6ir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur.raştırmacı /oy ve iskel !"##"$ tara%ından geliştirilen &örgüt sağlığıenvanterini, N alt 6oyutta 7ürkçe9ye uyarlayarak %arklı 6ir örneklemgru6unda yeniden test etme i8tiyacı duymuştur. ?kul yöneticilerininliderlik stilleri ile örgüt sağlığı arasındaki ilişkinin varlığı, örgütlerdeyaşanan pek çok sorunun çözümünde etkili rol oynaya6ileceğidüşünülmektedir. A)a5 Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stillerininörgüt sağlığı üzerindeki etkisini saptamaktır. Bu amaca ulaşa6ilmek için şu sorulara cevap aranacaktır. O  ".?kul yöneticilerinin liderlik stilleri, örgüt sağlığının".". 1rgütsel 6ütünlük,".G. ?kul yöneticisinin etkisi,".O. 2aygı,".H. Anisiyati%,".5. -aynak desteği,".L. oral,".N. kademik önem, 6oyutlarını anlamlı düzeyde yordamakta mıdırP D"n#6#)c# Li(e!%i$  Burns !"#J5$ dönüşümcü liderliği, lider ve onu izleyenlerin 6ir6irlerini üst düzeyde moral ve motivasyonlarını artırma süreciolarak tanımlamıştır !kt. @ukl, "##H$. +önüşümcü liderler,örgütlerdeki iş görenlerin ça6alarını somut 8ede%ler yerine, 6ir vizyonayöneltmektedir. Qzun dönemli 6ir 6akış açısına sa8ip olan dönüşümcüliderler, astların tüm yetenek ve 6ecerilerini ortaya çıkartıp,kendilerine olan güvenleri artırarak, onlardan normal olarak  6eklenenden da8a %azla sonuç almayı 8ede%lemektedirler !7a6ak,G005I H0$. Bass !"##N$ dönüşümcü liderliğin 6oyutlarınıidealleştirilmiş etki !at%edilen$ idealleştirilmiş etki !davranış$, telkinlegüdüleme, entelektüel uyarım ve 6ireysel destektir.  İdealleştirilmiş Etki (atfedilen):   )iderin astların kendisi ileçalışmaktan gurur duymasını sağlaması, gru6un yararına olacak işlerikendi çıkarından üstün tutması, izleyenlerin kendisine saygıduymasını sağlaması ve kendine güvenen güçlü 6iri olduğu izleniminivermesi gi6i lidere at%edilen etkileri içerir !-arip, "##JI HN$.  İdealleştirilmiş Etki (davranış):   )iderin kendisi için değerli ve önemliinançlar 8akkında konuşması, 6ir amaca sa8ip olmanın öneminivurgulaması, kararların a8lRkS ve etik sonuçlarını dikkate alma veortak 6ir misyon duygusuna sa8ip olmanın önemini vurgulaması gi6idavranışları içerir    !-arip, "##JI HN$. Telkinle Güdüleme:   )ider anlamlardan esinlenir ve izleyenler için 6asit dil, sem6ol ve resimler kullanır. Azleyenler için iyimser 6ir 8avayaratır ve 8eyecan uyandırır. Azleyenler için yüksek 6eklentiler veonlara çekici gele6ilecek gelecek sunar !ltun, G00OI ""$. H   Entelektüel Uyarım:   +önüşümcü liderliğin 6u 6oyutunda liderler,izleyenleri yaratıcı ve yenilikçi olmaları konusunda teşvik ederler !Bass, "#J#I "0N$. +önüşümcü liderler, yaratıcı düşünce ve sezgiyiteşvik eden 6ir örgüt kültürü, iklimi yaratırlar !+u6lin, G00" kt.7a6ak, G005$. =ntelektüel liderler, astlarının gruptaki yeni ve değişik durumları zi8inlerinde canlandırmaları konusunda cesaretlendirirler !Keylan, "##NI O"#$.  Bireysel Destek:   )ider, 8er iş görenin 6ireysel isteğine duyarlıdır.Azleyenler için öğrenme ve gelişme olanağı yaratılır. 'i%t yönlü ve 6ire6ir iletişim cesaretlendirilir !ltun, G00OI ""$. Azleyenler vemeslektaşlar, potansiyellerinden da8a yüksek seviyede 6aşarıgöstermeleri için geliştirilirler. +estekleyici 6ir ortam ile 6irlikteöğrenme %ırsatları yaratılır. A8tiyaç ve 6eklentilerde, 6ireysel%arklılıklar göz önüne alınır !Bass, "#J#I "0N$. İ6%e)ci Li(e!%i$  Aşlemci liderlik, alışveriş yapma anlayışını temsil eder. )ider ve iş görenler arasındaki ilişkiler değerli 6ir şeyin alışverişine dayanır.)ider iş görenlere onlardaki 6elli 6ir yeteneğin veya 6ecerininkullanılması amacıyla yaklaşır !Kolvin, G00" kt. 7a6ak, G005$.3erimliliği artırıcı liderlik tarzı olarak 6enimsenen işlemci liderlikte,lider izleyenlere yol gösteren, onları güdüleyen, örgütün amaçlarını, işgörenlerin rollerini ve görevlerini açıkça ortaya koymaya çalışankişidir !Bateman, G00GI HN"$. Aşlemci liderlik modelinde liderle, işgörenler arasında etkili 6ir takas işlemi vardır ve dört 6oyuttan oluşur.Bunlar koşullu ödül, istisnalarla yönetim !akti%$, istisnalarla yönetim!pasi%$ ve müda8ale etmeme !laissez*%aire$ yaklaşımıdır !/ater veBass, "#JJ /o;ell ve volio, "##O -arip, "##J 'elik "##J2tordeur vd.,   G00"$.  Koşullu dül:   )ider ile izleyenler arasında yapılan 6ir müzakere ilekarşılıklı olarak 8ede%lerin neler olduğu, gösterilmesi istenen per%ormans ve 6u per%ormansın ölçütleri açıkça i%ade edilir. Alk olarak izlenecek yol ve elde edilmek istenen amaçlar açıkça 6elirlenir. )ider astlarını istenen amaç yönünde 8arekete geçire6ilmek için onlarımaddi veTveya manevi ödül ile motive eder ve işlerin istendiği gi6isonuçlanmaması 8alinde de durumun gerektirdiği cezayı alacaklarını 6ildirir. )ider astlarının isteklerini ve i8tiyaçlarını 6ilmelidir. 2adece 5
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks