Örgütlerin Kaçınılmaz Sorunu: Yıldırma

Description
Özet: Örgütlerde stres yaratan faktörlerle ilgili olarak yapılan araştırmalar, işgörenlerin stres içinde olduklarını ve pek çok stres yaratan faktörle karşı karşıya kaldıklarını göstermektedir. Literatürde, örgütlerde stres yaratan faktörlere paralel

Please download to get full document.

View again

of 16
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

News & Politics

Publish on:

Views: 0 | Pages: 16

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  bilig      Yaz / 2007   say õ  42: 111-126 © Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Ba ş kanl õ ğ õ   Örgütlerin Kaç õ n õ lmaz Sorunu: Y õ ld õ rma  Yrd.Doç.Dr. Necati CEMALO Ğ LU ∗   Özet:  Örgütlerde stres yaratan faktörlerle ilgili olarak yap õ lan ara ş t õ r-malar, i ş görenlerin stres içinde olduklar õ n õ  ve pek çok stres yaratan fak-törle kar ş õ  kar ş õ ya kald õ klar õ n õ  göstermektedir. Literatürde, örgütlerde stres yaratan faktörlere paralel olarak i ş görenlerin, i ş  doyumsuzlu ğ u, tükenmi ş lik ve yüksek kayg õ  ya ş ad õ klar õ n õ  göstermektedir. Bu faktörle-rin sebepleri de ğ i ş ik ş ekillerde ifade edilmektedir. Örgütlerde i ş görenlerin stres, kayg õ , i ş  doyumsuzlu ğ u ve tükenmi ş lik ya ş amas õ na neden olan faktörlerden birisi de y õ ld õ rmad õ r. Y õ ld õ rma örgütlerde bir bireye kar ş õ  bir ya da birkaç birey taraf  õ ndan sistematik bir biçimde yö-neltilen dü ş manca ve gayri ahlâkî ileti ş im biçimlerini içeren psikolojik terör olarak da ifade edilebilir. Bu kavram, de ğ i ş ik kaynaklarda farkl õ  sözcüklerle ifade edilmektedir. Bunlar; bullying, harassment, abuse behavior’d õ r. Bu ara ş t õ rmada, i ş görenlere kayg õ , i ş  doyumsuzlu ğ u ve tükenmi ş lik duygusu yaratan faktörlerden y õ ld õ rma (mobbing) incelen-mi ş tir. Bu çal õ ş man õ n amac õ , i ş görenlerde stres, kayg õ , i ş  doyumsuzlu ğ u  ve tükenmi ş lik yaratan faktör olarak y õ ld õ rma kavram õ n õ  incelemek, y õ l-d õ rman õ n bireysel ve örgütsel nedenlerini ifade etmek, i ş görenlerin ya- ş ad õ klar õ  y õ ld õ rma davran õ ş lar õ n õ  saptamakt õ r. Çal õ ş ma literatür taramas õ  niteli ğ indedir. Çal õ ş ma, ula ş õ lan kaynaklarla ve literatürdeki özel ve kamu örgütleri ve bu örgütlerdeki i ş görenlerin maruz kald õ klar õ  y õ ld õ rma davran õ ş lar õ  ile s õ n õ rl õ d õ r.  Anahtar Kelimeler:   İş gören, y õ ld õ rma, örgüt Giri ş   Son y õ llarda “sosyal d õ ş lama” ve “rahats õ z etme” olgular õ , iki farkl õ  literatürde ayr õ  ayr õ  ele al õ nmaktad õ r. Bunlar, “i ş yerindeki mobbing’’ ve “okulda bullying’’ kav-ramlar õ d õ r. İ ngiliz ve Avustralyal õ  ara ş t õ rmac õ lar, çal õ ş malar õ nda, y õ ld õ rma (mobbing) yerine zorbal õ k (bullying) terimini kullanm õ ş lard õ r. Zorbal õ k, fiziksel sald õ r õ , tehdit anlam õ ndad õ r (Yücetürk 2002). Leymann, zorbal õ k (bullying) teri-mini okullarda çocuklar aras õ nda, çocuklara zarar veren eylemler için kullan õ lma-s õ n õ , y õ ld õ rma (mobbing) terimini ise örgütlerde i ş görenler aras õ nda ya ş anan dü ş manca davran õ ş lar için kullan õ lmas õ n õ  uygun görmektedir (The mobbing encyclopaedia, http://www.leymann.se/English/11120E.HTM; Akt. Çal õ ş kan 2005). Örgütlerde bu ş ekilde i ş görenleri d õ ş lama ve rahats õ z etme olgusu, Avru-   ∗   Gazi Üniversitesi, Gazi E ğ itim Fakültesi, E ğ itim Bilimleri Bölümü / ANKARA necem@gazi.edu.tr  bilig   ,  Yaz / 2007, say õ  42 112 pa’da pek çok ara ş t õ rman õ n yap õ lmas õ na neden olmu ş tur. Örne ğ in: Alman med-yas õ nda, meslekta ş lar õ  taraf  õ ndan i ş  grubundan d õ ş lanm õ ş , sindirilmi ş  i ş görenlerin ya ş ad õ klar õ  s õ k õ nt õ lar õ  konu alan pek çok haber bulunmaktad õ r. Bu haberler üze-rine alan uzmanlar õ  taraf  õ ndan haz õ rlanan raporlarda, ma ğ durlar õ n dramatik ak õ betleri ele al õ nm õ ş t õ r. Raporlarda ma ğ durlar õ n, ço ğ u zaman örgütten istifa etmek zorunda kald õ klar õ , bazen intihar vakalar õ  ya ş and õ ğ õ , i ş görenlerin özsayg õ -lar õ n õ  yitirdikleri ve yüksek düzeyde stres ya ş ad õ klar õ  vurguland õ  (Leymann 1993, 1996; Niedl 1996). İş görenlerin ruh sa ğ l õ ğ õ n õ  olumsuz yönde etkileyen bu duru-mun y õ ld õ rma olarak ifade edilmesi, dikkatleri bu kavram üzerinde odakla ş t õ rd õ .  Y õ ld õ rma ile ilgili literatür incelendi ğ inde, ‘ mob ’ sözcü ğ ünün, ‘birkaç zay õ f  õ n bir araya gelerek sald õ rgan davran õ ş lar sergilemesi’ anlam õ na geldi ğ i görülür. Bu terim 1960’larda hayvanlar için, daha sonra da çocuklar aras õ nda görülen ben-zer bir davran õ ş  için kullan õ lm õ ş t õ r. 1980’li y õ llarda Leymann, y õ ld õ rma kavram õ -n õ n, örgütlerde yeti ş kinler aras õ nda da ya ş and õ ğ õ n õ  ileri sürmü ş tür (Davenport ve di ğ erleri 2003: 3). Maguire (1999) y õ ld õ rma kavram õ n õ , örgütlerde “kans õ z sava ş ” olarak tan õ mlam õ ş t õ r (Akt. Westhues 2004: 37). Jennifer, Cowie ve Ananiadou (2003: 492-493) ise, y õ ld õ rmay õ , ‘tekrar tekrar ortaya ç õ kan ve i ş görenlerde stres yaratan bir durum’ olarak ifade etmi ş tir. Bir durumun y õ ld õ rma say õ labilmesi için olumsuz davran õ ş lar õ n son alt õ  aydan beri sürekli devam etmesi gerekir. Y õ ld õ r-man õ n karakteristik tan õ m õ , uzun süre tekrarlanan olumsuz davran õ ş lara maruz kalmad õ r. Örgütte i ş görenler aras õ ndaki çat õ ş man õ n aksine y õ ld õ rma, bir veya birkaç ki ş inin di ğ er ki ş iler taraf  õ ndan hedef hâline getirilmesi ve onlara kar ş õ  yap õ lan sistematik sald õ rganl õ kt õ r (Hoel 1999). Kurban, bu çirkin ve haks õ z sald õ r õ -lara maruz kal õ r. Adil muamele görmeme hissi, y õ ld õ rma kurbanlar õ n õ n ortak noktas õ d õ r. Y õ ld õ rma, bir olgu olarak görülmemektedir, ancak kurban õ n, s õ kl õ ğ õ  ve ş iddeti artan olumsuz davran õ ş larla kar ş õ la ş t õ ğ õ  bir süreçtir (Einarsen 2000). Üste-lik bu davran õ ş lar kar õ ş õ kt õ r, genel olarak fiziksel olmayan sözlü suçlamalar ve ki ş iden uzakla ş ma gibi ya ş anan davran õ ş lard õ r. Y õ ld õ rma, bireylerden çok grubun uygulad õ ğ õ  psikolojik sald õ rganl õ k olarak tan õ mlan õ r. Kuramsal olarak örgütlerdeki sosyal stres kaynaklar õ n õ n en uç noktas õ d õ r. Farkl õ  bir sosyal stres olarak y õ ld õ rma, kurban õ  (hedef ki ş iyi) sistematik olarak uzun süreli y õ ld õ rmad õ r (Einarsen ve Skogstad 1996; Leymann 1996; Zapf 1999; Zapf ve Osterwalder 1998). Di ğ er tarafta ise y õ ld õ rma, tek ki ş inin psikolojik sald õ r õ s õ  anlam õ na da gelir. Genelde üstün asta uygulad õ ğ õ  sald õ r õ d õ r. Deneysel çal õ ş malar, bunun aç õ k bir sorun olma-d õ ğ õ n õ  ortaya koymaktad õ r (Zapf 1999). Y õ ld õ rman õ n ya ş anma düzeylerini sapta-mak amac õ yla yap õ lan ara ş t õ rmalarda Höel (1999) i ş görenlerin (%3 ile %50), Leymann (1990), İ sveç’te çal õ ş anlar õ n %25, Rayner (1997) İ ngiltere’de çal õ ş an-lar õ n % 50’si, İ sviçre’de çal õ ş anlar õ n % 3,5’i (Niedl (1996), i ş  ya ş am õ  boyunca y õ ld õ rmaya maruz kald õ klar õ n õ  ortaya koymaktad õ r.  Cemalo ğ lu, Örgütlerin Kaçınılmaz Sorunu: Yıldırma 113  Y õ ld õ rman õ n Nedenleri  Y õ ld õ rman õ n nedenleri ara ş t õ r õ ld õ ğ õ nda, birden çok y õ ld õ rma nedeni saptanm õ ş -t õ r. Örgütlerde ya ş anan y õ ld õ rma eylemlerine bakarak, y õ ld õ rman õ n nedenleri-ni ve etkilerini kan õ tlaman õ n zor oldu ğ u bilinmesine ra ğ men, bu bilgiler, y õ l-d õ rman õ n nedenleri ile ilgili tek tarafl õ  aç õ klamalar de ğ il de birçok nedene ba ğ l õ  oldu ğ unu göstermektedir. Baz õ  bilim adamlar õ  y õ ld õ rmadan, kurban õ n sorumlu oldu ğ unu ifade etmektedirler. İş görenler de bazen bu pozisyonu payla ş õ rlar, ancak anlat õ lan birçok anekdottan da bilinmektedir ki, örgütleri terk etmeye zorlananlar failler de ğ il de kurbanlard õ r (Leymann 1993; 1996).   Örgütlerde ya ş anan y õ ld õ rman õ n nedenleri ile ilgili yap õ lan ara ş t õ rmalar, iki ana ba ş l õ k alt õ nda toplanmaktad õ r. Bu çal õ ş malar, y õ ld õ rmaya maruz kalanlara  ve y õ ld õ rman õ n ya ş and õ ğ õ  ortama göre iki kategoride incelenebilir. Einarsen  ve di ğ erleri (1998: 17) y õ ld õ rmaya maruz kalanlar õ n, bu süreci ya ş amas õ n õ n nedeni olarak k õ skançl õ ğ õ  ana sebep olarak göstermektedir. Ayn õ  zamanda özgüven eksikli ğ i, yetersiz ileti ş im, uyu ş mazl õ k da bu nedenler aras õ ndad õ r. Baz õ  ara ş t õ rmalarda da (Randall 1997; Akt. Jennifer, Cowie ve Ananiadou 2003: 490), y õ ld õ rmaya maruz kalanlar õ n bu durumu ya ş ama sebebini, kur-banlar õ n özgüvenlerinin yüksek olmas õ na ve kurban õ n çevresindekiler taraf  õ n-dan ula ş õ lamayacak ki ş iymi ş  gibi alg õ lanmas õ na ba ğ lamaktad õ rlar. Bu durum kar ş õ s õ nda y õ ld õ rmaya te ş ebbüs edenlerin, provokasyona gelebilen insanlar olduklar õ  ifade edilmektedir. Ba ş kalar õ na y õ ld õ rma eylemi içinde olan ki ş iler incelendi ğ inde, bu ki ş ilerin, sald õ rgan ve zay õ f karakterli insanlar olduklar õ  görülmektedir. Höel ve di ğ erleri (1999) ise, ba ş kalar õ na y õ ld õ rma uygulayan-lar için tam bir ki ş ilik özelli ğ inden bahsedilemeyece ğ ini ileri sürmektedir. Zapf (1999) yapt õ ğ õ  ara ş t õ rmas õ nda, y õ ld õ rman õ n nedenlerini de ğ i ş ik ba ş l õ klar alt õ nda incelemi ş tir. Y õ ld õ rman õ n nedenleriyle ilgili olarak kurbanlar, dü ş man-lar õ n õ n kendilerini örgütten d õ ş ar õ  atmaya çal õ ş t õ klar õ n õ , bir dü ş man õ n di ğ er i ş görenleri etkileyerek kendilerine kar ş õ  harekete geçirdi ğ ini belirtmektedirler.  Y õ ld õ rman õ n di ğ er nedenleri aras õ nda örgütün iklimi, yüksek stres, zaman bask õ s õ  ve örgütsel sorunlar õ n etkili oldu ğ u ileri sürülmektedir. Örgütsel sorun-lar y õ ld õ rman õ n ya ş anmas õ nda etkilidir   (Zapf ve Osterwalder 1998). Y õ ld õ rma-n õ n di ğ er bir nedeni de, kurban õ n kendisi ve çevreyle kurdu ğ u ileti ş imin nite-li ğ idir. Bazen suçun kurbanda ya da sosyal grupta oldu ğ unu söylemek zor-dur. Baz õ  nedenlerden dolay õ , farkl õ  ki ş ilik özellikleri olan ki ş ilerle bütünle ş -mek imkâns õ zd õ r. Ancak burada ya ş anan sorun, kurban õ n, y õ ld õ rmaya maruz kalmas õ nda ki ş isel sorumluluklar õ  üzerine al õ p almamas õ d õ r. İş görenlerin y õ l-d õ rmaya maruz kalmalar õ nda, sosyal becerilerde eksikli ğ i, performans dü ş ük-lü ğ ü, “zor adam olmak” (örne ğ in bir ş eyin kesinli ğ i hakk õ nda titizlik), sald õ r-gan olmak veya her ş eyden ş ikâyet edip s õ zlamak gibi özellikler ta ş õ d õ ğ õ n õ  göstermektedir (Zapf 1999).  bilig   ,  Yaz / 2007, say õ  42 114 Leymann (1993), zay õ f i ş  örgütlenmesi ve liderlik sorunlar õ n õ n y õ ld õ rmaya yol açt õ ğ õ n õ  gösteren birçok durumu bildirmektedir. Bu görü ş ü, Einarsen (1994), Zapf ve Osterwalder (1998)’in sonuçlar õ  da desteklemektedir. Hepsi örgütsel de ğ i ş kenlerle y õ ld õ rma aras õ nda bir çok ili ş ki oldu ğ unu ileri sürmektedir. Yine de i ş  ko ş ullar õ n õ n olumsuz yönlerinin, y õ ld õ rman õ n nedenleri olabilece ğ i dü ş ü-nülmelidir. Y õ ld õ rma, ba ş ka bir neden olarak i ş  birli ğ inden yoksun olma ve bilgi ak õ ş õ n õ  etkileyen çe ş itli çat õ ş malardan dolay õ  da ortaya ç õ kabilir. Ayn õ  zamanda, kontrolün az ve örgütsel sorunlar õ n çok oldu ğ u örgütler için makul görünür. Örne ğ in; zaman bask õ s õ , net olmayan sorumluluklardan kaynakla-nan belirsizlik, örgütsel sorunlar õ n fazla olmas õ ndan kaynaklanan çat õ ş ma ihtimalleri gibi. Fikir basittir: Bir örgütte daha fazla çat õ ş ma olmas õ , y õ ld õ rma-ya temel olu ş turan çat õ ş man õ n daha fazla yay õ lmas õ  anlam õ na gelir. Bunun da ötesinde, örgütsel sorunlar õ n ve belirsizli ğ in fazla olmas õ , uzun vadeli göster-geler olabilir, bu da y õ ld õ rman õ n güçlenmesi için potansiyel gücü art õ ran köklü çat õ ş malar demektir. İ leti ş im ve çat õ ş mayla ilgili literatür, her zaman çat õ ş ma nedenlerinin analizin-deki zorluklara i ş aret etmi ş tir (Glasl, 1994; Thomas, 1992). Bunlardan birin-cisi, çat õ ş may õ  geli ş tiren nedenler zincirinin nerede bitti ğ i, ikincisi de, bir ça-t õ ş man õ n yay õ lmas õ nda katk õ s õ  olan birden fazla faktörün olmas õ d õ r. Örgütte çal õ ş an i ş görenler, y õ ld õ rmaya e ğ ilimli olan bir ki ş i olabilir. Bu ki ş iler, litera-türde, fail (perpetrator) olarak tan õ mlanmaktad õ r. Fail için grup d õ ş õ nda bulu-nan bir ki ş iyi y õ ld õ rmak daha kolayd õ r, çünkü bu ki ş i zaten grupla bütünle ş -mekte zorlanmaktad õ r. Yüksek düzeyde örgütsel sorunlar õ n oldu ğ u veya yük-sek düzeyde belirsizli ğ in ya ş and õ ğ õ  örgütlerde de bir i ş görene y õ ld õ rma uygu-lamak çok kolayd õ r. Bu tür i ş  ortamlar õ , bireyi, i ş  yönünden çe ş itli hatalara götürür ki, bu durum, bireyin aleyhine kullan õ l õ r. Örgütlerde bir gerilimin olmas õ , y õ ld õ rma olay õ n õ  daha çok destekler. Bu durum, bireyi her olumsuzlu- ğ un nedeni hâline getirir. Bunun da ötesinde sorunlar õ n ya ş anmas õ na katk õ da bulunan ba ş ka faktörler de olabilir. Salmivalli ve di ğ erleri (1996) yapt õ klar õ  ara ş t õ rmada, ara ş t õ rmaya kat õ lan ki ş ileri; y õ ld õ rma yapan, y õ ld õ rma yapana yard õ m eden, ortam yaratan, tetikçi-ler ve y õ ld õ rmaya maruz kalan õ  destekleyen ki ş iler olarak grupland õ rm õ ş lard õ r. Bu gruplamaya kar ş õ  ç õ kan ara ş t õ rmac õ lar da mevcuttur. Zapf (1999) ise, y õ ld õ rma olaylar õ n õ n sadece bir nedene ba ğ lanamayaca ğ õ n õ , pek çok nedenin y õ ld õ rmaya sebep olabilece ğ ini, y õ ld õ rmaya bir bütün içinde bak õ lmas õ  gerekti- ğ ini ileri sürmektedir. Ba ş kalar õ na y õ ld õ rma eyleminde bulunan ki ş i için, ör-gütte herhangi bir sorunun ya ş anmas õ , iyi bir f  õ rsatt õ r. Bu ki ş i, hemen kendi-sine bir kurban seçer ve seçti ğ i kurbana, y õ ld õ rma uygulamaya ba ş lar. Örgü-tün kültürel yap õ s õ ndan destek ald õ ğ õ  sürece güçlenir ve artarak devam eder. Örgüt yöneticilerinin e ş it ve adaletli olduklar õ , liderlik özelliklerini ta ş õ d õ klar õ    Cemalo ğ lu, Örgütlerin Kaçınılmaz Sorunu: Yıldırma 115 örgütlerde, y õ ld õ rma eylemleri kolay kolay ortaya ç õ kmaz. Ba ş ka bir ifade ile örgütün kültürü, hangi davran õ ş lar õ n kabul edildi ğ ini, hangi davran õ ş lar õ n reddedildi ğ ini göstermektedir (Einarsen ve di ğ erleri 1994). E ğ er bir örgütte y õ ld õ rman õ n görülme s õ kl õ ğ õ nda periyodik bir art õ ş  görülüyorsa, örgüt kültürü-nün y õ ld õ rmay õ  destekleyen bir yönünün oldu ğ u ileri sürülebilir. Leymann (1990), yeti ş kin mahkumlar üzerinde yapt õ ğ õ  bir ara ş t õ rmada, ceza-evinin yap õ s õ  ve örgüt kültürünün özelliklerinin, mahkûmlar õ n y õ ld õ rmaya maruz kalmalar õ nda etkili oldu ğ unu göstermektedir. Hiyerar ş ik yap õ lar göz önüne al õ nd õ ğ õ nda, cezaevlerinin tamam õ yla otoriter yerler olmad õ ğ õ  ifade edilebilir. Buna kar ş õ n örgütlerin bir k õ sm õ , kültürü itibariyle otoriter nitelik ta ş õ yabilir (Leymann 1990). Y õ ld õ rman õ n ya ş and õ ğ õ  örgütlerde ne tür davra-n õ ş lar sergilenmektedir. Bu çerçevede, stres, i ş  ahlâk õ , rol karma ş as õ , fazla çal õ ş ma, yetersiz kat õ l õ m, yetersiz yard õ mla ş ma maddeleri teker teker de ğ er-lendirilerek göz önünde bulundurulmas õ  gerekir (Einarsen ve di ğ erleri 1994).  Y õ ld õ rma; kültürel, ahlâkî ve maddî nedenlerden kaynaklanabilir. Bireyler kendi ba ş ar õ s õ zl õ klar õ n õ , yetersizliklerini, ba ş kalar õ n õ  çeki ş tirerek, davran õ ş lar õ -na, kendilerine göre anlamlar yükleyerek gidermeye çal õ ş õ r. Bu durum dedi-kodu denilen ve genellikle yanl õ  ve amaçl õ  yorumlar õ  içeren bir yanl õ ş  ileti ş im tarz õ n õ  geli ş tirir (Pehlivan 1993: 66). Bu tip bir davran õ ş , en basit bir y õ ld õ rma eylemidir. Örgütlerde y õ ld õ rma yo ğ un olarak ya ş anmas õ na ra ğ men, örgüt yönetimi ço ğ u zaman sorunu ya görmezden gelir ya da sorunla ilgilenmez. Bazen de y õ ld õ rma, sinsice ve sessizce yay õ l õ r ve çözülemez hale gelir. Ara ş -t õ rmalar, baz õ  yöneticilerin, örgütlerindeki y õ ld õ rma eylemlerini tan õ mlamad õ k-lar õ n õ , görmezden geldiklerini göstermektedir (Dick ve Wagner 2001).  Y õ ld õ rma davran õ ş õ  sergileyenler genellikle bunu bir al õ ş kanl õ k hâline getirmi ş -tir. Y õ ld õ rma davran õ ş õ n õ  sergileyenler, her türlü ortamda y õ ld õ rma uygulayabi-lecekleri i ş görenleri bulacaklard õ r. Kar ş õ l õ ks õ z b õ rak õ l õ rsa artarak sürecektir (Clarke 2002: 73). Örgütsel ortamda y õ ld õ rma serbest b õ rak õ ld õ ğ õ  zaman ise, giderek di ğ er insanlar õ  da, y õ ld õ rma ikilisinin taraflar õ ndan birine kat õ lmaya zorlayacakt õ r. Genellikle de di ğ er ki ş iler, y õ ld õ ran tarafa kat õ lmaktad õ r. Leymann (1990) İ sveç’teki i ş  yerlerinde “y õ ld õ rma”  davran õ ş õ n õ  ilk defa ta-n õ mlarken bu davran õ ş lar õ n bir tür “i  ş  yeri terörü”  oldu ğ unu vurgulam õ ş t õ r. Bu eylemlerle kar ş õ  kar ş õ ya kalan ki ş i, yard õ ms õ z ve korunmas õ z b õ rak õ lmaktad õ r. Örgütlerde s õ k s õ k uygulanan bu dü ş manca eylemler, uzun süre devam etti-rilmektedir (Yücetürk 2003: 2).  Y õ ld õ rmaya maruz kalan i ş görenlerin, neden y õ ld õ rmaya maruz kald õ klar õ  ile ilgili ara ş t õ rmalar incelendi ğ inde, farkl õ  görü ş lerin ifade edildi ğ i görülmektedir. Bu konudaki bir görü ş , kurbanlar õ n, y õ ld õ rmaya maruz kalmalar õ nda kendile-rinin sorumlu oldu ğ unu ileri sürmektedir. Y õ ld õ rma ile ilgili klinik psikologlar õ n bir k õ sm õ  da bu görü ş ü destekleyici aç õ klamalarda bulunmaktad õ r. Birkaç
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks