MUKÂTİL B. SÜLEYMAN'IN TEFSİRİNDE İSRÂİLİYAT VE HURÛF-I MUKATTAA HAKKINDAKİ YORUMLARI Israiliyat in the Commentary of Muqātil B. Suleiman and His Comments on Hurūf al-Muqattaa Mehmet ALTUNTAŞ

Description
Kur'an'ın büyük bir kısmı ilk muhatapları tarafından anlaşılmıştır. Hz. Peygamber ve ardından önde gelen sahabiler, müslümanlar tarafından anlaşılmayan ayetleri tefsir etmiş-lerdir. Klasik hadis kitaplarına bakıldığında tefsir edilen

Please download to get full document.

View again

of 30
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Concepts & Trends

Publish on:

Views: 13 | Pages: 30

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
  CITATION Altuntaş, Mehmet, “Israiliyat in the Commentary of Muq ā til B. Suleiman and His Comments on Hurūf Al-Muqataa”,   Bozok University Journal of Faculty of Theology [BOZIFDER], 13, 13 (2018/13) pp. 129-158 KAYNAKÇA Altuntaş, Mehmet, “Mukâtil B. Süleyman’ın Tefsirinde İsrailiyyat ve Huruf-u Mukattaa”, Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi [BOZİFDER]  , 13, 13 (2018/13) ss. 129-158.   Makale Geliş T.:  28/05/2018, Kabul T.:  02/06/2018. MUKÂTİL B. SÜLEYMAN’IN TEFSİRİNDE İSRÂİLİYAT VE HURÛF-I MUKATTAA HAKKINDAKİ YORUMLARI Israiliyat in the Commentary of Muqātil B. Suleiman and His Comments on Hurūf al-Muqattaa Mehmet ALTUNTAŞ Dr. Öğr. Üyesi. Yozgat Bozok Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslâm Bilimleri Bölümü, Assistant Professor, Bozok University, Faculty of Theology, Department of Basic Islamic Studies. maltuntas73@hotmail. com, Orcid: 0000-0003-3702-2126. Öz Kur’an’ õ n büyük bir k õ sm õ  ilk muhataplar õ  taraf  õ ndan anla  õ lm õ  t õ r. Hz. Peygamber ve ard õ ndan önde gelen sahabiler, müslümanlar taraf  õ ndan anla  õ lmayan ayetleri tefsir etmi  -lerdir. Klasik hadis kitaplar õ na bak õ ld õ ğ õ nda tefsir edilen ayetlerin say õ s õ n õ n oldukça az ol-du ğ u görülmektedir. Ancak vahiy döneminden zaman ve mekân bak õ m õ ndan uzakla  õ l-d õ kça müslümanlar taraf  õ ndan bilinmeyen ayetlerin say õ s õ  sürekli artm õ  t õ r. Bu durum do- ğ al olarak nüzûl ortam õ na  ahit olmayan ve Arapça bilmeyen müslümanlar için Kur’an’ õ n tamam õ n õ n tefsir edilmesini bir zorunluluk hâline getirmi  tir. Bu ihtiyac õ  kar  õ lamak için ilk tam tefsir yazan âlim Mukâtil bin Süleyman’d õ r. Ancak ba  ta ça ğ da  lar õ  olmak üzere âlimlerin bir k õ sm õ  onu ac õ mas õ zca ele  tirmi   buna mukabil bir k õ sm õ  da övmü  tür. Fakat Mukâtil hakk õ nda yap õ lan ele  tirilerin büyük bir k õ sm õ  eserlerine at õ f yap õ lmadan yap õ l-m õ  t õ r. Söz konusu durum, onun yanl õ   tan õ nmas õ na ve haks õ zca ele  tirilmesine neden olmu  tur. Bu çerçevede makalemizde Mukâtil’e yönelik yap õ lan ele  tiriler, tefsirinde nak-letti ğ i isrâilî rivayetler ile hurûf- õ  mukattaa konusundaki görü  leri de ğ erlendirilmi  tir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mukâtil b. Süleyman, İ srâiliyat, Hurûf- õ  Mukattaa.ISRAILIYAT IN THE COMMENTARY OF MUQ Ā TIL b. SULEIMAN AND HIS COMMENTS ON HUR  F AL-MUQATTAA Abstract A large part of the Qur’an was understood by their first interlocutors. The prophet and then the leading companions interpreted the verses which were not understood by the Muslims. When the classical hadith books are examined, it is seen that the number of interpreted verses is very small. However, the number of verses that are not known by Muslims has steadily increased as passed away in terms of time and space from the revelation period. This situation has naturally made it a necessity to be interpreted the whole of the Qur’an for Muslims who cannot see the nuzul environment and who do not speak Arabic. To meet this need, the first scholar who write full commentary was Muq ā til b. Suleiman. However, some of the scholars, especially his contemporaries, ruthlessly criticized him on the other hand some praised him. But most of the criticisms made about the Muq ā til were made without reference to his works. This situation has caused him to be misidentified and unfairly criticized. In this context, in our article Israeli narratives that he was transmitted in his commentary and his views on hur  f al-muqattaa and the criticisms made to Muq ā til have evaluated. Keywords: Tafsir, Muq ā til b. Suleiman, Isr ā iliyat, Hur  f al-Muqattaa.  Mehmet ALTUNTAŞ 130 Bozok University Journal of Faculty of Theology, Vol. 13, No. 13 (2018/13), p. 130 Giri  K ur’an’ õ  tefsir etmenin en do ğ ru yolu nedir? sorusuna İ bn Teymiyye’nin (ö. 728/1328), “Kur’an’ õ n yine Kur’an’la tefsiridir”  eklindeki cevab õ  son derece isabetli bir tespittir. Zira Kur’an’daki müc-mel bir ayet, ba  ka ayet/ayetlerle tefsir edilmi  tir. 1  Bunun böyle olma-s õ  do ğ al bir durumdur. Çünkü Kur’an, olu  turmak istedi ğ i ideal mümin profilini zamana yayarak yirmi üç y õ ll õ k bir süreçte meydana getirmi  -tir. Bu zaman diliminde inen her ayet/ayetler, bir önceki ayetin/ayetle-rin aç õ klay õ c õ s õ  konumunda olmu  tur.Elimizdeki kaynaklara göre Kur’an’ õ n tamam õ n õ , aklî ve naklî mana-da ilk tefsir eden müfessir olan Mukâtil b. Süleyman, hicri 80/699 y õ -l õ nda Belh’te do ğ mu  tur. 2  Bir müddet Merv ve Horasan’da ya  am õ  -t õ r. Belh’te Cehm b. Safvân’la (ö. 128/745-46) itikadî konularda tar-t õ  malar yapm õ  t õ r. Horasan’dan Basra’ya gitmi  tir. Mücâhid b. Cebr (ö. 103/721), Atâ b. Ebî Rebâh (ö. 114/732), Dahhâk b. Müzâhim (ö. 105/723), Muhammed b. Müslim ez-Zührî (ö. 124/742) gibi âlimlerden dersler alm õ  t õ r. Hayat õ n õ n son y õ llar õ nda Ba ğ dat, Beyrut ve Mekke’de bulunan Mukâtil, Basra’da 150/767’de vefat etmi  tir. 3  Mevcut bilgile-re göre, Kur’an’ õ n tamam õ n õ  yaz õ l õ  olarak ilk tefsir eden Mukâtil’i öven âlimlerin yan õ nda ac õ mas õ zca yerenler de olmu  tur.   Velud bir yazar olan Mukâtil, farkl õ  alanlarda eserler telif etmi  tir. 4 1  Tak õ  yyüddîn Ebu’l-Abbâs Ahmed b. Abdilhalîm İ bn Teymiyye el-Harrânî, Mukad-dimetu fî usûli’t-tefsîr   (Beyrut: Dâru mektebeti’l-hayât, 1980), 39. 2  Ebu’l-Hasen Mukâtil b. Süleyman b. Be  îr el-Ezdî el-Belhî, Tefsîru Mukâtil b. Süleymân , thk. Abdullah Mahmud b.  ehâte (Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâs, h. 1423), 5: 278. 3  Ebu’l-Abbâs  emsüddîn Ahmed b. Muhammed b. İ brâhim b. Ebî Bekr b. Hallikân el-Bermekî el- İ rbilî, Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâ’ü ebnâ’i’z-zamân , thk. İ hsan Abbas (Beyrut: Dâru sâd õ r, 1994), 5: 255;  emsuddîn Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed ez-Zehebî, Mîzânü’l-i‘tidâl fî nakdi’r-ricâl  , thk. Ali Muhammed el-Bücâvî (Beyrut-Lübnan: Dâru’l-ma‘rife li’t-tiba‘ ve’n-ne  r, 1963), 4: 175; Mukâtil b. Süleyman, Tefsîru Mukâtil b. Sü-leyman , 5: 276-277; Ömer Türker, “Mukâtil b. Süleyman”, Türkiye Diyanet Vakf  õ   İ  slam  Ansiklopedisi   (Ankara: TDV Yay., 1995), 31: 134-136; Ömer Türker, Erken Dönem Tefsirlerinde Tevil Sorunu  ( İ stanbul: Endülüs Yay., 2017), 21-33. 4  Mukâtil’in kaynaklarda ismi geçen eserleri  unlard õ r: el-K  õ raât  , Müte  âbihü’l-Kur’ân, Nevâdiru’t-tefsîr  , en-Nâsih ve’l-mensûh , el-Cevâbât fi’l-Kur’ân , et-Takdîm ve’t-te’hîr  , el- Aksâm ve’l-lu  ğ ât  , er-Red ale’l-Kaderiyye . Bkz. Ebu’l-Ferec Muhammed b. İ shak b. Muhammed İ bn Nedîm, el-Fihrist  , thk. İ brahim Ramazan (Beyrut-Lübnan: Dâru’l-marife, 1997), 222.  MUKÂTİL B. SÜLEYMAN’IN TEFSİRİNDE İSRÂİLİYAT VE HURÛF-I MUKATTAA HAKKINDAKİ YORUMLARI 131 Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13/13 (2018/13), s. 131 1. Mukâtil b. Süleyman Hakk õ nda Yap õ lan De ğ erlendirmeler Mukâtil’in itikadî görü  leri ile di ğ er dü  ünceleri hakk õ nda ya  ad õ ğ õ  dönemden itibaren ça ğ da  õ  Ebû Hanife (ö. 150/767) ve sonraki âlimler pek çok  ey söylemi  5  ve baz õ lar õ  onu, Mürcie, Mü  ebbihe, Zeydiyye,  ia mezhebine nispet etmi  lerdir. 6  Buna kar  õ n, kimileri de ona nis-pet edilen te  bîh ve tecsîm fikrini, eserlerinin muhtevas õ  yla çeli  ti ğ i için önyarg õ l õ  bir de ğ erlendirme olarak nitelendirmi  tir. 7 İ lahî s õ fatlar konusunda selefin çizgisinden ayr õ lmayan Mukâtil, Horasan’da bat õ l fikirlerini yayan Cehm b. Safvân’ õ  ele  tirmi   ve ona  id-detle kar  õ  ç õ km õ  t õ r. 8  Bunun yan õ nda Mukâtil’in tefsirinde te  bîhî fikir-leri savunanlar õ n Allah’ õ n zat õ na yönelik söyledikleri, “Allah cisimdir; eti ve kan õ  vard õ r” tarz õ nda tecsîmî ça ğ r õ  t õ ran ifadeler bulunmamaktad õ r. 9  Muhtemelen onun hakk õ ndaki Mü  ebbihe’yi and õ ran de ğ erlendirme-ler, Horasan’daki itikadî ak õ mlardan kaynaklanm õ  t õ r. 10  Nitekim Zey-diyye,  ia, Mürcie taraftarlar õ n õ n hâkim oldu ğ u Horasan’daki siyasî-itikadî ayr õ l õ klar õ n, insanlar õ n siyasî ve itikadî konumlar õ n õ  belirlemede, haks õ z yere itham edilmelerinde, tekfirle suçlanmalar õ nda etkili oldu ğ u bilinen bir husustur. 11  Kur’an ilimlerindeki velud ve ilmî derinli ğ inin  yan õ nda siyasî bir ki  ili ğ e de sahip olan Mukâtil, pek çok âlim gibi bu haks õ z ithamlardan ve ele  tirilerden fazlas õ  yla nasibini alm õ  t õ r. 5   İ bn Hallikân, Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâ’ü ebnâ’i’z-zamân , 5: 257. 6  Muhammed Hüseyin ez-Zehebî, et-Tefsîr ve’l-müfessirûn  (byy.: Dâru ihyâit’t-türâsi’l-‘Arabî, 1976), 1: 80; Ebu’l-Hasen Ali b. İ smâil b. İ shâk Ebû Musa el-E  ‘arî, Makâlâtu’l- İ  slâmiyyîn ve ihtilâfu’l-musallîn , thk. Naim Zerzûr (byy.: el-Mektebetu’l-‘Asriyye, 2005), 128; İ bn Nedîm, el-Fihrist  , 222; Ebu’l-Feth Muhammed b. Abdulkerîm e  -  ehristânî, el-Milel ve’n-nihal   (byy.: Müessesetü’l-Halebî, ty.), 162; İ bn Hallikân, Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâ’ü ebnâ’i’z-zamân , 5: 255-257. 7  Nasr Hâmid Ebû Zeyd, Tefsirde Ak õ lc õ  E  ğ ilim , trc. Numan Konakl õ -Nihat Uzun, ( İ stanbul: Mana Yay. 2015), 135-138; İ brahim Çelik, “Kur’an’da Haberî S õ fatlar ve Mukâtil b. Süleyman’a İ snad Edilen Te  bîh Fikri”, Uluda  ğ  Üniversitesi İ  lahiyat Fakül-tesi Dergisi  , 2/2 (1987): 152, 156. 8  Haf  õ z Cemaluddin Ebu’l-Haccâc Yusuf el-Mizzî, Tehzîbu’l-kemâl fî esmâi’r-ricâl  , thk. Ahmed Ali- hasan Ahmed (byy.: Dâru’l-fikr, ty.), 18: 345. 9  Çelik, “Kur’an’da Haberî S õ fatlar ve Mukâtil b. Süleyman’a İ snad Edilen Te  bîh Fik-ri”, 155-156, 159; Nasr Hâmid Ebû Zeyd, Tefsirde Ak õ lc õ  E  ğ ilim , 135. 10  Ebû Abdullah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel e  -  eybânî, er-Red ale’l-Cehmiyye ve’z-Zenâdika , thk. Sabri b. Selame  ahin, (byy.: Dâru’s-sebât li’n-ne  r ve’t-tevzi‘, ty.), 93-94. 11  Ömer Türker, “Mukâtil b. Süleyman”, 31: 134.  Mehmet ALTUNTAŞ 132 Bozok University Journal of Faculty of Theology, Vol. 13, No. 13 (2018/13), p. 132 1. 1. Ebû Hanife, E  ‘arî ve İ bn Hazm’ õ n Mukâtil Hakk õ ndaki De ğ erlendirmeleri Ça ğ da  õ  Ebû Hanife Mukâtil’in eserlerine at õ f yapmadan kendisine gelen duyumlara göre, “ Do  ğ udan bize iki yanl  õ   görü   gelmi   tir. Bunlardan biri, Muatt  õ la mezhebidir. Yani Allah’  õ n zât  õ n õ  s õ  fatlar  õ ndan tecrit eden Cehm b. Safvân’  õ n öncülü  ğ ünü yapt  õ  ğ õ  dü  üncedir. Di   ğ eri de Mü  ebbihe mezhebi-dir. Yani Allah’  õ n zat  õ n õ n di   ğ er varl  õ klara benzedi   ğ ini belirten Mukâtil’in itikad  õ d  õ r”  12   ve “ Her ikisi de te  bîhte a  õ r  õ  gitmi   tir  ” 13    eklinde de ğ erlen-dirmeler yapm õ  t õ r.Yakla  õ k iki as õ r sonra İ mam E  ‘arî (ö. 324/935-936) de Mukâtil’in arkada  lar õ  hakk õ nda, “Allah cisimdir. O’nun insan suretinde bir bede-ni, eti, kan õ , saç õ  ve kemi ğ i vard õ r. El, ayak, ba   ve göz gibi organlara sahiptir. Bununla beraber Allah, hiçbir  eye, hiçbir  ey de O’na benze-mez”, dediklerini nakletmi  tir. 14  E  ‘arî ve İ bn Hazm (ö. 456/1064), bir referansta bulunmadan te  bîh fikrine sahip olanlar õ n kulland õ ğ õ  bu ve benzeri sözleri Mukâtil’e de nispet etmi  lerdir. 15  Ancak buna kar  õ n ba-z õ  âlimler, Mukâtil’in eserleri üzerine yapt õ klar õ  ara  t õ rmalarda onun bu tarz te  bîhî ifadelerine rastlamad õ klar õ n õ  beyan etmi  lerdir. 16 1. 2.  ehristânî’nin Mukâtil Hakk õ ndaki De ğ erlendirmesi Bir referans gösterilmeden yap õ lan bu önyarg õ l õ  de ğ erlendirmelerin  yan õ nda  ehristânî (ö. 548/1053) eimmetu’l-hadîs/hadis imamlar õ ndan 12    emsuddîn Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed ez-Zehebî, el-‘Ar    (Medine: İ mâdetu’l-bahsi’l-‘ilmiyyi, 2003), 1: 142; Haf  õ z Ahmed b. Ali el-Hakemî, Meâricu’l-kabûl  , thk. Ömer b. Mahmud Ebû Ömer, (ed-Dimam: Dâru İ bni’l-Kayyim, 1990), 1: 273; Muhammed Hüseyin ez-Zehebî, et-Tefsîr ve’l-müfessirûn  (byy.: Dâru ihyâit’t-türâsi’l-‘Arabî, 1976), 1: 80. 13  Ebû Bekir Ahmed b. Ali el-Hatîb el-Ba ğ dâdî, Târîhu Ba  ğ dâd  , thk. Be  âr Avâd (Bey-rut: Dâru’l-garbi’l- İ slâmî, 2002), 15: 207. Ayr õ ca bkz. Mizzî, Tehzîbu’l-kemâl fî esmâi’r-ricâl  , 18: 344. 14  E  ‘arî, Makâlâtu’l- İ  slâmiyyîn ve ihtilâfu’l-musallîn , 128. 15  E  ‘arî, Makâlâtu’l- İ  slâmiyyîn ve ihtilâfu’l-musallîn , 166; Ebû Muhammed Ali b. Ah-med b. Sa‘îd İ bn Hazm el-Endulisî, el-Fasl fi’l-milel ve’l-ehvâi ve’n-nihal   (Kahire: Mektebetu’l-Hancî, ty.), 2: 89. 16  Ebu’l-Abbâs Tak õ  yyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm İ bn Teymiyye el-Harrânî, Menhecu’s-sünneti’n-nebeviyye fî nakdi kelâmi’   -  î‘ati’l-Kaderiyye , thk. Muhammed Re  âd Sâlim (Suud: Câmi‘atu’l- İ mâm Muhammed b. Su‘ûdi’l- İ slâmiyye, 1986), 2: 618-619; 5: 286.  MUKÂTİL B. SÜLEYMAN’IN TEFSİRİNDE İSRÂİLİYAT VE HURÛF-I MUKATTAA HAKKINDAKİ YORUMLARI 133 Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13/13 (2018/13), s. 133 biri olarak kabul etti ğ i 17  Mukâtil ve baz õ  selef âlimleri hakk õ nda Yüce Allah’ õ n hiçbir  eye te  bîh edilemeyece ğ ine dair söyledikleri baz õ  cüm-leleri referans göstererek  u objektif de ğ erlendirmeyi yapm õ  t õ r:   ﺭﺟ    ﺳ    ﻣ   ﻥﻣ   ﻣﺟ   ﻧ  ﺻﻷ   ﻥﺑ   ﻝﺑﻧ   ﻥﺑ   ﻣ    ﻣ  ﻥ  ﻣ   ﺳ   ﻥﺑ   ﻝﺗ  ﻣ  ﺱﻧ  ﻥﺑ   ﻣ  : ﻝﺛﻣ   ﺙ    ﺻ  ﻥﻣ   ﻥ   ﻣ    ﺗﻣ    ﺳ   ﺝ  ﻧﻣ   ﺑ   ﻝ   ﺗ   ﺽﺭ   ﺗﻧ    ﻧﺳ    ﺗﻛ    ﺑ   ﺭ   ﻣﺑ   ﻥﻣ  ﻧ  :  ﻣ    ﺳ    ﺭﻁ   ﻛ   ﺳ    ﻧ    ﻝﺛﻣﺗ   ﻣ   ﻝﻛ   ﻥ      ﺧﻣ   ﻥﻣ   ﺷ   ﺑﺷ    ﻝﺟ  ﺯ    ﻥ   ﻁ    ﻥ      ﺭ    ﻧ     ﺭ   ﻥﻣ  : ﻥ     ﺑﺷﺗ   ﻥ   ﻥ  ﺯﺭﺗ    ﻧ  ﻛ  . ﺭ  ﻣ   ﺧ   ﻥﻣ     ﻥ   ﺑﺻ  ﻥ   ﺑ   ﻥﻣ  ﻣ   ” : ﺗ   ﺭ   ﻧ    ﺑﺻ  ﺑ   ﺭ  ﺷ   {     ﺧ } : ﺗ       ﺑﺻ      ﻁ    ﺟ  “ ﻥﻣ   ﺭ     ﺑ  ﺻ    “Ahmed b. Hanbel, Davud b. Ali el- İ sfehânî ve selef imamlar õ ndan baz õ lar õ , ashâbu’l-hadîsten Mâlik b. Enes, Mukâtil b. Süleyman gibi mütekaddim selefin (itikadî) görü  lerini be-nimseyip selamet yoluna girerek  öyle demi  lerdir: ‘Kitap ve sünnette yer alan hususlara inan õ r õ z. Allah’ õ n, yarat õ lm õ  lardan hiçbirine benzemedi- ğ ini kesin olarak bildi ğ imiz için (O’nun s õ fatlar õ  hususunda) te’vile ba  -vurmay õ z. Allah, insan õ n akl õ na gelen her  eyi yaratan ve takdir edendir.’ Bu ki  iler, te  bîhten azamî derece kaç õ nm õ  lar ve ‘E ğ er bir kimse, Allah Teâlâ’n õ n, ‘        ﺧ    ﻣ         ﺟ  ﺳ     ﻥ      ﻣ    ﻣ      ﺱ    ﺑ      ’ ‘Ey İ blis! İ ki elimle yarat-t õ ğ õ m õ n önünde sayg õ  yla e ğ ilmekten seni al õ koyan  ey nedir?’ 18  ayetinin ‘iki elimle yaratt õ ğ õ m’ k õ sm õ n õ  okudu ğ unda parmaklar õ n õ  hareket ettirse ve ‘Müminin kalbi Rahmân’ õ n iki parma ğ õ  aras õ ndad õ r’ 19  sözünü rivayet ederken iki parma ğ õ na i  aret etse, bu ki  in elinin kesilmesi veya parmak-lar õ n õ n kopar õ lmas õ  vacip olur’ demi  lerdir.” 20 17    ehristânî, el-Milel ve’n-nihal  , 1: 146. 18  Sâd 38/75. 19  Ebu’l-Hüseyin Müslim b. el-Haccâc, Sahîhu Müslim  ( İ stanbul: Ça ğ r õ  Yay., 1992), “Kitâbu’l-Kader”, 3; Ebû İ sa Muhammed b. İ sa b. Sevre et-Tirmizî, Sünen  ( İ stanbul: Ça ğ r õ  Yay., 1999), “Kitâbu’l-Kader”, 6; Ebû Abdullâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî, Sünen  ( İ stanbul: Ça ğ r õ  Yay., 1999), “Mukaddime”, 13; “Kitâbu’d-Dua”, 2; Muammer b. Ebî ‘Amr Ra  îd el-Ezdî, Câmi‘u Muammer b. Ra  îd  , thk. Habîburrahman el-‘Azamî, (Pakistan: el-Meclisu’l-‘ilmî, h. 1403), Hadis no: 19646; Ebû Bekr b. Ebî  eybe Abdullah b. Muhammed, Musannefu Ebî  eybe , thk. Kemal Yusuf el-Hût, (Ri- yad: Mektebetü’r-rü  d, h. 1409), Hadis no: 29196, 30405, 30406; Ebû Muhammed Abdullah b. Müslim b. Kuteybe ed-Dîneverî, el- İ  htilâf fi’l-lafz ve’r-red ale’l-Cehmiyye ve’l-Mü  ebbihe , thk. Ömer b. Mahmud Ebû Ömer, (byy.: Dâru’r-râye, 1991), 51; Ebû Muhammed Abdullah b. Müslim b. Kuteybe ed-Dîneverî, Te’vîlu muhtelifi’l-hadîs  (byy.: Mektebetü’l- İ slâmî-Müessesetü’l-i  râk, 1999), 129. 20    ehristânî, el-Milel ve’n-nihal  , 1: 104.
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks