Lübnan'da Seçim Heyecanı: Siyasi Çekişmeler, Dış Müdahaleler ve Yeni Seçim Yasası (ORDAF-Nisan 2018)

Description
Lübnan'da Seçim Heyecanı: Siyasi Çekişmeler, Dış Müdahaleler ve Yeni Seçim Yasası (ORDAF-Nisan 2018)

Please download to get full document.

View again

of 39
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Technology

Publish on:

Views: 16 | Pages: 39

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  www. ordaf  .org Durum Değerlendirmesi Lübnan’da Seçim Heyecanı:Siyasi Çekişmeler, Dış  Müdahaleler ve Yeni Seçim  Yasası Nisan 2018 | 13  Yasin Atlıoğlu  Durum Değerlendirmesi Nisan 2018 | 13 2 www. ordaf  .org Giriş Lübnan’da geçen yılın sonunda yaşanan 17 günlük istifa krizinin ardından ülke siyaseti tekrar normal seyrine geri döndü ve tüm siyasetçiler 6 Mayıs 2018’de yapılacak genel seçimlere odaklandı. Lübnan, 2013 yılında yapılması gereken genel seçimleri ülke içinden  ve dışından kaynaklanan sorunlardan dolayı neredeyse 5 yıl boyunca ertelemek zorunda kalmıştı. Ayrıca 2014’te görev süresi dolan devlet başkanının yerine yenisini seçmekte de başarısız olan Lübnan, ancak 2016 sonbaharında devlet başkanlığına Mişel Aûn’un seçilmesiyle siyasal sistemini tekrar işler hale getirebildi. 2016 yılı sonundan beri Dev - let Başkanı Mişel Aûn ile Başbakan Saad Hariri arasında ortaya çıkan işbirliği ve uyum sayesinde Lübnan geçen yıl 16 Haziran’da yeni bir seçim yasası yapmayı başardı. Böylece ülke uzun bir aradan sonra genel seçimlere gitme fırsatı yakaladı. Lübnan İçişleri Bakan - lığı’nın 15 Aralık 2017’de yayınladığı kararname ile genel seçimlerin 6 Mayıs 2018’de  yapılacağının kesinleşmesiyle tüm ülkeyi seçim heyecanı sardı.Lübnan’ın seçime gittiği süreçte bir yandan ülkedeki tüm siyasal aktörler seçime hazır - lanırken diğer yandan da bu aktörler arasındaki çekişmeler hiç eksik olmadı. Saad Hari - ri’nin Suudi Arabistan’da başbakanlık görevini bırakmasıyla başlayan 17 günlük istifa krizi boyunca ülkede oluşan birlik havası seçimler yaklaştıkça yerini tekrar gerilimlere  bıraktı. Hariri görevinin başına döndükten sonra Devlet Başkanı Aûn ile uyumunu mu - hafaza edip ülkenin öncelikli siyasî ve iktisadî meselelerine odaklansa da hızla artan kamu borçları ve dış ticaret açığı, kötü yönetim ve yolsuzluk gibi müzminleşmiş sorun - lar, bir türlü çözüm bulunamayan elektrik kesintileri, sonu gelmeyen güvenlik riskleri  ve ülke siyasetine dışardan yapılan müdahaleler Lübnan’ın içerden ve dışardan gelecek tehditlere karşı oldukça kırılgan olduğunu açıkça gösteriyordu. Lübnanlı siyasîler, seçim sürecinde bu sorunları sık sık ülke içindeki rakiplerini eleştirmek veya itibarsızlaştırmak için sert bir siyasî söylemle birleştirerek kullanmayı tercih etti. Hatta 2005 yılından beri 14 Martçılar ve 8 Martçılar olarak ikiye bölünen Lübnan siyasetindeki çekişmeler, seçim sürecinde sadece bu iki blok arasında kalmayıp aynı blok içindeki siyasî aktörler arasında da sert tartışmalar ortaya çıktı. Kuşkusuz geçen yıl kabul edilen yeni seçim yasasının 6 Mayıs seçimlerinde ne gibi neticeler ortaya çıkaracağına dair soru işaretleri, Lübnanlı siyasî aktörleri kendi çıkarları bağlamında en uygun siyasî pozisyonu ve stratejiyi be - lirlemeye zorlamıştır. Makalemizde 17 günlük istifa krizinden sonra Lübnan siyasetinde ortaya çıkan iç çekişmeler ve yeni seçim yasası çerçevesinde 6 Mayıs seçimlerinin ar - ifesindeki siyasî durum değerlendirilmektedir. İstifa Krizinden Seçimlere Lübnan’da Siyasi Çekişmeler Saad Hariri, geçen Kasım ayında yaşanan 17 günlük istifa krizinin ardından başbakanlık görevine geri döner dönmez hızla ülke içindeki sorunlara yöneldi. Hariri, Hizbullah’ı eleştirmeye devam etmekle birlikte Lübnan’ı bölgesel çatışmaların uzağında tutabilmek için Devlet Başkanı Mişel Aûn ile uyumlu çalışmayı sürdürdü. Hariri, ilk işi 85 milyar doları aşan kamu borcu ve 16 milyar dolarlık dış ticaret açığıyla iktisadî açıdan zor du - rumda olan ülkesini kurtarmak için uluslararası toplumu harekete geçirmeye çalışmak oldu. Hariri, Lübnan yönetimdeki çoğu siyasetçi gibi ülkede yaşanan iktisadî sorunların dış destek ve yardım olmadan çözülemeyeceğine düşünüyordu. Lübnanlı siyasetçilerin dışarıdan yardım veya düşük faizli borç bularak ülkeyi kurtarma planlarına ilk destek,  Durum Değerlendirmesi Nisan 2018 | 13 3 www. ordaf  .org istifa krizinin çözülmesinde başat rol üstlenen Fransa Devlet Başkanı Emmanuel Ma - cron’dan geldi. 8 Aralık 2017’de Paris’te yapılan Lübnan için Uluslararası Destek Grubu Toplantısı’nda Lübnan’ın siyasî ve iktisadî istikrarı ve güvenliği ele alındı. Eş başkanlığını Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter  Yardımcısı Emine Muhammed’in yaptığı Paris’teki toplantıya Lübnan Başbakanı Saad Hariri’nin yanı sıra ABD, Rusya, Çin, Mısır, Almanya, İtalya, İngiltere gibi devletlerin ve  Avrupa Birliği, Arap Birliği, BM Mülteciler Yüksek Komserliği, BM Kalkınma Programı  ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurumların temsilcileri katıldı. Macron, toplantının açılış konuşmasında Lübnan’ın istikrarını koruması için bölgedeki çatışmalardan uzak kalmasının gerekli olduğunu söyledi. Toplantı sonunda katılımcılar, ortak bir bildiriyle Lübnan’ın siyasî, iktisadî ve toplumsal istikrarına, güvenliğine ve egemenliğine saygılı olduklarını, ülkede yapılacak reformlara destek verdiklerini ve yaklaşan genel seçimlerin uluslararası standartlara uygun yapılmasına önem verdiklerini açıkladı. 1 Başbakan Saad Hariri’nin Lübnan’ın yaşamsal sorunlarına uluslararası destek sağlama çabaları Devlet Başkanı Aûn tarafından da açıkça desteklendi. Hariri-Aûn ikilisi, 2018  yılının ilk 6 ayında Paris, Roma ve Brüksel’de yapılması planlanan Lübnan’a destek to - plantılarının hazırlıkları iyi bir işbirliği sergiledi. 2  Öte yandan istifa krizi sırasında ülke içinde oluşan birlik havasına rağmen Hariri’nin krizden itibar kazanarak mı yoksa itibar kaybederek mi çıktığı sorusuna şu an için kesin bir yanıt vermek zor. Hatta Hariri’nin  başbakanlığa geri döndükten sonra eski müttefikleri Marunî Samir Caca ve Sünnî Eşref Rifi ile yaşadığı gerilimler 14 Mart bloğunun geleceği konusunda ciddi soru işaretlerini  beraberinde getirdi. Gerilim, Aralık ayı başında Hariri’nin “Bazı siyasî taraflar istifa et - memle oluşan atmosferden istifade ederek kendi durumlarını güçlendirmeye çalıştı ve  bizi arkadan hançerledi” demesiyle patlak vermişti. Hariri’nin hedefinde isim vermese de Samir Caca ve Eşref Rifi vardı. Caca’nın Lübnan Kuvvetleri Partisi, yaptığı resmi açıklam - ada Hariri’nin sözlerini partilerine yönelik bir iftira kampanya olarak nitelendirdi. Ayrıca açıklamada partinin ülkenin egemenliğini korumak için verdiği mücadeleden ve ülkedeki  yolsuzluklara karşı çıkmasından dolayı bilinçli bir şekilde hedef alındığı belirtiliyordu. Müstakbel ile Lübnan Kuvvetleri arasındaki gerilim bundan sonra da karşılıklı suçlamalar  ve parti taraftarlarının sosyal medya üzerindeki atışmalarıyla devam etti. 3 Hariri’nin konuşmasında hedef aldığı ikinci isim Lübnan İç Güvenlik Güçleri’nin eski komutanı ve eski adalet bakanı Eşref Rifi’ydi. Aslında Rifi 2005’te Hariri tarafından iç güvenlik güçlerinin başına geçirilmiş ve 2013’te emekliye ayrılanan kadar bu görevi sürdürmüştü. 2014’de kurulan hükümette adalet bakanı olan Rifi daha sonra Hizbullah’a tepki göstererek bu görevinden istifa etmişti. Rifi, Hizbullah, İran ve Suriye’ye karşı sert söylemi ve Suudi Arabistan’a yakınlığıyla tanınan bir siyasetçiydi. Suudi Arabistan’ın 1 “Ministerial meeting of the International Support Group for Lebanon - Joint Statement (Paris, 8 Decem-  ber 2017)”, France Diplomatie, 8 Aralık 2017, https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/lebanon/events/article/ministerial-meeting-of-the-international-support-group-for-lebanon-joint. 2 “Lübnan’a destek için uluslararası kongre hazırlığı”, Şarku’l Avsat Türkçe, 21 Aralık 2017, https://turkish.aawsat.com/2017/12/article55369632/lubnana-destek-icin-uluslararasi-kongre-hazirligi. 3 “Lebanese Forces, Future Movement’s Relations Aggravated”, Asharq Al-Awsat, 14 Aralık 2017, https://aawsat.com/english/home/article/1112941/lebanese-forces-future-movements-relations-aggravated; Hariri circles hint some of his partners in government have ‘betrayed’ him”, Al-Arabiya, 14 Aralık 2017, https://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/12/14/Hariri-circles-hint-some-allies-have-betrayed-him.html.  Durum Değerlendirmesi Nisan 2018 | 13 4 www. ordaf  .org eski Veliaht Prensi Muhammed b. Nayef ile iyi ilişkilere sahip olan Rifi, geçen yıl Suu - di iktidarında yaşanan değişime de kolayca ayak uydurmuş ve Suudilerle iyi ilişkilerini sürdürmüştü. Pek çok kişiye göre Rifi Lübnan’daki Sünnî kitlelerin liderliği için Hariri’nin en ciddi rakiplerinden biridir. Öyle ki Rifi daha 2016 yılında yapılan belediye seçimlerinde Trablus’ta kazandığı başarıyla gücünü açıkça sergilemişti. Geçen yazdan beri Trablus sokaklarını yeni Veliaht Prens Muhammed b. Salman’ın fotoğraflarıyla donatan Rifi, istifa krizi sırasında da aktif bir tutum sergilemişti. Hariri’nin istifa kararına destek veren Rifi, kriz boyunca ülkedeki Hizbullah karşıtlarıyla görüşmeler yaparak ve Suudi yanlısı medya kurumlarında boy göstererek kendini ön plana çıkarmaya çalışmıştı. 4  Kuşkusuz Rifi’nin  bu tavrı Hariri’nin rahatsız olmasına neden oldu. Ayrıca Rifi, Hariri’nin istifa kararını geri çekmesini sert bir dille eleştirdi ve bu geri dönüşü İran ve Hizbullah karşı verilm - iş bir taviz olarak gördü. Bu bağlamda Hariri’nin Aralık ayı başında yaptığı açıklamada kendisini arkadan hançerleyenler arasında Rifi’yi de kastettiğine kuşku yoktur. Hariri’nin açıklamasının ardından Rifi Hariri ve Müstakbel Hareketi’ne yönelik sert eleştirilerini sürdürdü. Rifi, Aralık ayı sonunda Alman Haber Ajansı (DPA)’na verdiği rö - portajda Hariri’nin Özgür Yurtseverler Hareketi ve Hizbullah ile ittifak yapma ihtima - linin bile onun Sünnî kesimden aldığı desteği azaltacağını vurguluyordu. Rifi, Hariri’ye  yönelik eleştirilerini Müstakbel Hareketi’nin eski düşmanları ile kuracağı seçim ittifakı ihtimalleri üzerinden dile getirmeye gayret gösteriyordu. Rifi, bir taraftan Müstakbel, Hizbullah, Özgür Yurtseverler, Emel ve İlerici Sosyalist Partisi arasında 5’li bir ittifakın kurulmasının mümkün olmadığını söylerken diğer taraftan böylesi bir ittifak kurulsa da  bunun seçimlerde kendisine yarayacağını iddia ediyordu. 5 Ocak ayında Eşref Rifi’nin 3 taraftarının Lübnan Güvenlik Güçleri tarafından gözaltına alınması iki taraf arasındaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Rifi, Müstakbel Hareketi’ni 14 Mart Devrimi’nin ilkelerinden sapmak ve şehitlerinin kanına ihanet etmekle suçladı. Rifi’ye göre geçen Kasım ayındaki istifa Hizbullah’ın ülke siyasetindeki nüfuzunu sınırlandırmak için büyük fırsat yaratmışken Hariri’nin istifadan geri dönmesi büyük bir hataydı. Ayrıca Rifi sözü geçen yıl kabul edilen yeni seçim ya - sasına getirerek bu yasa sayesinde Hizbullah ve müttefiklerinin Sünnîlere ayrılan 7-8 koltuğu alarak seçilecek parlamentoda çoğunluğu sağlayabileceklerini iddia ediyordu.  Aslında Rifi ile Hariri arasındaki gerilimin kökenlerini devlet başkanlığı seçim sürecine kadar götürmek mümkündür. Devlet başkanlığı seçim sürecinde Müstakbel Hareketi’nin önce Suriye yanlısı Süleyman Franciyyeh ve ardından Mişel Aûn’a destek vermesine Rifi  büyük tepki göstermişti. Bununla birlikte yaklaşan genel seçimlerin iki taraf arasındaki gerilimin yükselmesine katkı yaptığı aşikârdır. Bilhassa Rifi’nin Müstakbel Hareketi’nin güçlü olduğu Trablus gibi Sünnî çoğunluklu bölgelerde kendi adayları ile seçime girme hazırlığında olması iki taraf arasında ciddi bir rekabeti beraberinde getirmektedir. Ri - fi’nin Müstakbel Hareketi’ne yönelik suçlamalarına yanıt partinin Trablus milletveki - li Mustafa Alluş’tan verdi. Alluş, tutuklanan Rifi taraftarlarının kendisine yönelik bir saldırı planı içinde olduklarını söylüyordu. Hatta Alluş’a göre bu kişiler gözaltındayken 4 “Rifi emerges as new Sunni leader in Lebanon”, Gulf News, 30 Mayıs 2016, http://gulfnews.com/news/mena/lebanon/rifi-emerges-as-new-sunni-leader-in-lebanon-1.1837309; Raphaël Lefèvre, “Man of the Moment?”, Carnegie Middle East Center, 13 Kasım 2017, http://carnegie-mec.org/diwan/74703. 5 “Rifi: Hariri, Hizbullah ile ittifak kurarsa siyaseten intihar etmiş olur”, Şarku’l Avsat Türkçe, 27 Aralık 2017, https://turkish.aawsat.com/2017/12/article55370284/rifi-hariri-hizbullah-ile-ittifak-kurarsa-siya - seten-intihar-etmis-olur.  Durum Değerlendirmesi Nisan 2018 | 13 5 www. ordaf  .org  verdikleri ifadede saldırı emrini Rifi’nin yakın koruması Ömer el-Bahar’dan aldıklarını itiraf etmişti. 6 Lübnan’da genel seçimlere gidilen süreçte siyasî gerilimlerin sadece 14 Martçıların arasında sınırlı kalmadığı aşikârdır. Hizbullah’ın liderliğindeki 8 Mart bloğu içindeki si -  yasî aktörler de kendi aralarındaki fikir ayrılıkları ve iktidar mücadelesi bağlamında cid - di gerilimler yaşadı. Bu süreçte 8 Martçılar arasındaki yaşanan neredeyse her gerilimin içinde Özgür Yurtseverler Hareketi lideri ve Lübnan Dışişleri Bakanı Cibran Bassil’in yer alması dikkat çekicidir. 8 Martçılar arasındaki ilk gerilim, Aralık ayında Devlet Başkanı  Aûn’un, Başbakan Hariri ile birlikte, 1994 yılında mezun olan subaylara terfi önceliği sağlayan bir kararnameyi imzalamasıyla patlak verdi. Kararnamenin Maliye Bakanı Ali Hassan Khalil’in imzası olmadan yayınlanmasına Parlamento Başkanı Nebih Berri sert tepki gösterdi. Berri’ye göre Aûn’un bu hareketi Ta’if Antlaşması’nın yok sayılması manasına geliyordu. Tabii Lübnan’da siyasî iktidarın merkezinde yaşanan bu kriz siste - min işleyişini de tehdit etme potansiyeline sahipti. Bundan dolayı Hariri iki taraf arasın - daki gerilimi düşürmeye çalıştı. Fakat kararnamenin altında imzası olan Hariri aslında daha önceden tarafını belirmişti. Bu durum Emel Hareketi ile Müstakbel Hareketi arasın - daki ilişkileri de olumsuz etkiledi. Hizbullah ise kriz sırasında sessiz kalmayı tercih etti. Berri ile Aûn arasındaki kriz, siyasî iktidarın işleyişinde söz sahibi olma mücadelesin - den kaynaklanmış gibi görünmekle birlikte aslında yaklaşan seçimlerin ülke siyasetinde  yarattığı gerilimli atmosferin izlerini de taşımaktadır. 7 Nitekim iki taraf arasında gerilimin yükseldiği günlerde Lübnan Dışişleri Bakanı Cibran Bassil’in el-Meyadin Televizyonu’na verdiği bir röportajda İsrail ile söylediği sözler Emel ve Hizbullah taraftarlarının büyük tepkisini çekti. 26 Aralık’taki röportajda Bassil kendisine yöneltilen “Bazı Arap ülkelerinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi hak  - kında ne düşünüyosunuz?” sorusu üzerine “Bizim için bu ideolojik bir konu değil, biz İsrail’in varlığına ve güvenliğini koruma hakkına karşı değiliz. Bizim söylediğimiz şey her ulusun güvenliği var, hiçbir ulus diğerinin güvenliğini yok saymamalı” diyerek yanıt  veriyordu. Bu sözlerin ardından Emel ve Hizbullah taraftarları sosyal medya üzerinden Bassil karşıtı bir kampanya başlattı. Buna karşılık Bassil’in basın ofisi röportaj kaydının kesildiğini iddia etti. Açıklamada Bassil’in İsrail’i devlet terörizmi yapan saldırgan bir devlet olarak gördüğü vurgulanıyordu. Ayrıca açıklamada olayı Bassil karşıtı kampanyaya dönüştürenlerin onun ülkedeki imajına ve pozisyonuna zarar vermeyi amaçladığı ifade edildi. Hizbullah ise Berri ile Aûn arasında yaşanan kriz de olduğu gibi bu konuda da re - smi bir açıklama yapmaktan kaçındı. 8 Kuşkusuz Cibran Bassil’in İsrail ile ilgili sözlerinin Emel ve Hizbullah taraftarları arasın - da tepki uyandırması, Bassil’in İsrail’e karşı tutumuna dair şüphelerden çok onun hassas 6 “Lebanon: Electoral Confrontations Between Mustaqbal, Rifi Kicks Off from Tripoli”, Asharq Al-Awsat, 16 Ocak 2017, https://aawsat.com/english/home/article/1144966/lebanon-electoral-confrontations-be - tween-mustaqbal-rifi-kicks-tripoli; “Ashraf Rifi to Asharq Al-Awsat: I Still Oppose Hariri Over His False, Deadly Choices”, Asharq Al-Awsat, 26 Ocak 2017, https://aawsat.com/english/home/article/1155341/ashraf-rifi-asharq-al-awsat-i-still-oppose-hariri-over-his-false-deadly-choices. 7 “Lebanon: Efforts to Contain Aoun-Berri Dispute”, Asharq Al-Awsat, 3 Ocak 2018, https://aawsat.com/english/home/article/1131721/lebanon-efforts-contain-aoun-berri-dispute. 8 “Bassil’s comments on Israel draw criticism”, An-Nahar, 28 Aralık 2017, https://en.annahar.com/arti - cle/721711-controversy-surrounding-bassil-israel-comments-surge.
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks